6 min leestijd
Aikido hakama: wanneer je hem draagt, stoffen, maten en vouwen
Een praktische gids over de aikido hakama: stoffen, maten op lengte, vastbinden, vouwen en onderhoud.
De hakama is een van de meest herkenbare kledingstukken uit de traditionele krijgskunsten, een wijd, geplooid kledingstuk dat over de keikogi wordt gedragen in aikido, en ook in kendo en iaido. Voor veel aikido leerlingen voelt toestemming om de hakama te dragen als een belangrijke stap in hun training, en een goede pasvorm, stof en manier van vouwen maken het kledingstuk veel prettiger en duurzamer.
Deze gids behandelt wanneer de hakama in aikido gedragen wordt, de gangbare stoffen, hoe je hem op lengte kiest, en hoe je hem vouwt en onderhoudt zodat de plooien jarenlang hun vorm houden.
01
Wat de hakama is en zijn rol in aikido
De hakama is een wijd, gespleten (soms ook ongespleten) kledingstuk dat bij het middel wordt vastgebonden over een keikogi en gedragen wordt met een obi eronder. In aikido heeft hij zeven plooien, vijf aan de voorkant en twee aan de achterkant, die van oudsher gezegd worden deugden voor te stellen zoals hoffelijkheid, moed en oprechtheid, al lopen de interpretaties tussen scholen uiteen. Naast de symboliek heeft de hakama ook een praktische functie: de wijde snit verbergt het exacte voetenwerk van de drager, wat het van oudsher moeilijker maakte voor een tegenstander om binnenkomende beweging af te lezen.
Passend productHakamaAmazon →
02
Wanneer de hakama gedragen wordt
De praktijk verschilt sterk tussen aikido organisaties en individuele dojo. In sommige scholen draagt elke leerling vanaf de allereerste les een hakama, in andere wordt hij pas geïntroduceerd nadat een leerling een bepaalde periode heeft getraind, en in veel scholen wordt hij toegekend bij een bepaalde kyu graad of bij het behalen van zwarte band (dan) niveau. Er is geen enkele internationale standaard, dus de duidelijkste bron van informatie is altijd je eigen instructeur of federatie. Voor achtergrond over gradensystemen in het algemeen, zie onze gids over banden en het vastbinden ervan.
03
Stoffen: katoen, polyester en mengsels
Hakama worden gemaakt van een paar gangbare stofsoorten, elk met een ander gewicht, val en onderhoudsbehoefte.
- Katoen, vaak een keperweefsel, geeft een zware, strakke val en houdt plooien goed, maar is zwaarder, droogt langzamer en kan krimpen bij verkeerd wassen.
- Polyester, soms tetron of een vergelijkbare handelsnaam genoemd, is lichter, droogt snel, kreukt minder en is over het algemeen makkelijker te onderhouden, al is de val iets minder strak dan die van katoen.
- Mengsels van katoen en polyester streven naar een tussenweg, met iets van het gewicht en de val van katoen en toch makkelijker onderhoud.
Voor warme klimaten of frequente training is een lichtere polyester of mengsel hakama vaak praktischer, terwijl veel beoefenaars katoen verkiezen om zijn traditionele uitstraling en gevoel zodra ze minder vaak trainen of vooral voor examens en demonstraties. Sommige beoefenaars houden hierom twee hakama aan: een lichtere voor de wekelijkse training en een zwaardere katoenen exemplaar gereserveerd voor examens, seminars en formele demonstraties waar uiterlijk belangrijker is en het kledingstuk korter gedragen wordt.
Kleur is ook het vermelden waard naast stof. Zwart en indigo (een diepblauw, soms kon genoemd) zijn de meest voorkomende kleuren in aikido, waarbij de exacte tint en toegestane variatie meestal per dojo of organisatie wordt vastgesteld in plaats van door één internationale standaard, dus het is verstandig dit bij twijfel na te vragen bij je eigen instructeur voordat je een kleur kiest.
04
De hakama op lengte kiezen
Hakama worden gewoonlijk gemaat met een nummersysteem dat aan de lengte van de drager gekoppeld is in plaats van aan middel of heupomvang, al hangt de exacte lengte van het kledingstuk (gemeten van middel tot zoom) ook af van hoe het gedragen wordt, omdat sommige stijlen hoger op het middel vastgebonden worden dan andere. Onderstaande tabel geeft veelgebruikte richtwaarden als uitgangspunt, maar controleer altijd de eigen maattabel van de fabrikant waar beschikbaar, want de nummering kan per merk iets verschillen.
| Lengte (ongeveer) | Gangbare hakama maat |
|---|---|
| 150 tot 155 cm | Maat 18 tot 19 |
| 155 tot 160 cm | Maat 20 tot 21 |
| 160 tot 165 cm | Maat 22 |
| 165 tot 170 cm | Maat 23 |
| 170 tot 175 cm | Maat 24 tot 25 |
| 175 tot 180 cm | Maat 25 tot 26 |
| 180 tot 185 cm | Maat 27 |
| 185 cm en hoger | Maat 28 of op maat gemaakt |
Een hakama die te kort is kruipt omhoog en laat de enkels zien tijdens worpen en rollen, wat zowel slordig oogt als, bij een formeel examen, als slechte etiquette geldt. Een die te lang is kan tijdens voetenwerk platgelopen worden, dus bij twijfel is het veiliger om iets korter dan te lang te kiezen, en indien nodig in te korten zodra je je gebruikelijke trainingslengte kent (bij sommige beoefenaars zorgt de verhouding tussen romp en benen ervoor dat de standaard lengtetabel slechts een startpunt is).
05
Onderdelen van de hakama en hoe hij vastgebonden wordt
Een hakama heeft vier lange banden, himo genoemd, twee aan de voorkant en twee aan de achterkant, samen met een verstevigd plankje aan de achterkant, de koshiita, dat tegen de onderrug rust ter ondersteuning. De voorste himo worden om het middel gewikkeld en vastgebonden, daarna wordt de koshiita op zijn plek gebracht, en de achterste himo worden naar voren gebracht en vastgeknoopt zodat alles goed vastzit. Verschillende scholen leren net iets andere manieren van vastbinden, dus het is de moeite waard om de versie te leren die je eigen instructeur voordoet in plaats van uit te gaan van één universele techniek.
06
De hakama correct vouwen
Het netjes vouwen van de hakama na elke training beschermt de plooien en geldt in de meeste dojo als goede etiquette. De algemene volgorde is de hakama plat neerleggen, de himo bij elkaar brengen en rechttrekken, daarna de plooien één voor één naar binnen vouwen zodat ze gelijkmatig opgestapeld liggen, waarna het hele kledingstuk in tweeën of drieën gevouwen wordt afhankelijk van de opbergtas. Veel beoefenaars leren de exacte vouwvolgorde rechtstreeks van een oudere leerling of instructeur, want het één keer zien voordoen is veel makkelijker dan het uit een beschrijving te leren.
07
Onderhoud van je hakama
Hakama worden meestal niet na elke training gewassen, omdat veelvuldig wassen de stof kan verzachten en de plooien kan losmaken. Lucht de hakama in plaats daarvan na de training en behandel vlekken plaatselijk. Wanneer wassen nodig is, moeten vooral katoenen hakama voorzichtig behandeld worden om krimp te beperken, volgens de algemene aanwijzingen in onze gids voor het wassen en verzorgen van je gi. Bewaar de gevouwen hakama plat of in zijn tas in plaats van hem lange tijd op te hangen, want hangen kan de plooien na verloop van tijd uit vorm trekken.
08
Veelgestelde vragen
Dragen alle aikido leerlingen uiteindelijk een hakama
Dit verschilt per school. Sommige dojo laten elke leerling er vanaf het begin een dragen, andere reserveren het voor een bepaalde graad, dus vraag het beste na bij je eigen instructeur wat in jouw dojo geldt.
Is een zwaardere katoenen hakama beter dan een lichtere polyester
Geen van beide is over het algemeen beter, ze passen bij verschillende prioriteiten: katoen geeft een traditionele val en strakke plooien, terwijl polyester lichter is, sneller droogt en makkelijker te onderhouden is.
Hoe weet ik of mijn hakama de juiste lengte heeft
Met de hakama vastgebonden op je normale trainingshoogte moet de zoom dicht bij de bovenkant van de voet vallen, zonder over de vloer te slepen of tijdens beweging boven de enkel te kruipen.
Kan ik mijn hakama in de wasmachine wassen
Veel polyester en mengsel hakama verdragen voorzichtig machinewassen op een koud programma, maar katoenen exemplaren zijn vaak veiliger met de hand of op een fijnwasprogramma te wassen om krimp te beperken en de plooien intact te houden.
Waar dient het stijve plankje aan de achterkant van de hakama voor
Dat is de koshiita, en die rust tegen de onderrug om de achterkant van de hakama rechtop te houden en om de himo tijdens beweging stevig vastgeknoopt te houden.
Passend productBo-stafAmazon →
Verkennen
Lees hierna
Vechtsporten en hun uitrusting: een compleet overzichtEen overzicht van de vechtsporten op budoshop.com en de uniformen, beschermende uitrusting en trainingswapens die elke kunst doorgaans gebr…
Koopgids voor vechtsportuitrustingEen praktische stap voor stap gids om de juiste vechtsportuitrusting te kopen voor jouw kunst en niveau, van je eerste uniform tot bescherm…
Uniformen en banden uitgelegdEen gids over hoe gi, dobok en hakama gemaakt zijn, wat federaties toestaan, en hoe bandkleuren en gradensystemen werken bij verschillende …