Wapentraining: bo, jo, bokken, sai, tonfa en nunchaku

De bo is een lange staf, van oudsher ongeveer 180 cm, al bestaan er kortere versies voor kleinere beoefenaars of jongere leerlingen. Veelgebruikte houtsoorten zijn eiken, dat zwaar en zeer duurzaam is, en rotan of hickory, die lichter zijn en wat flexibiliteit hebben, waardoor schokken bij contact beter opgevangen worden. De diameter is meestal ongeveer 2,5 tot 3 cm. Beginners beginnen vaak met een lichter hout of een gewatteerde oefen bo voordat ze overgaan op een zwaardere hardhouten staf naarmate hun techniek en kracht toenemen.

Een bokken is een houten oefenzwaard, over het algemeen gemodelleerd naar de lengte en kromming van een Japans lang zwaard, breed gebruikt in aikido, iaido en kenjutsu. Bokken worden meestal uit één stuk hardhout gesneden, zoals eiken of Japans wit eiken, en hun gewicht en balans zijn bedoeld om nauw aan te sluiten bij een echt lemmet, zodat snijhoeken, afstand en timing overdraagbaar zijn naar echt zwaardwerk. Een bokken is niet scherp, maar wel massief en onvergevingsgezind bij impact, dus partneroefeningen met een bokken op volle snelheid vereisen zorgvuldig toezicht en opbouwende training. Dit verschilt van een iaito, een bot metalen oefenzwaard dat vooral voor solovormen gebruikt wordt, wat onze woordenlijst over de iaito uitgebreider uitlegt.

Nunchaku bestaan uit twee stokken verbonden door een koord of ketting, en behoren tot de moeilijkst veilig te beheersen traditionele wapens, doordat de zwaaikracht zo gemakkelijk terug naar de gebruiker kan komen. Om die reden worden gewatteerde schuim of lichte plastic oefen nunchaku sterk aanbevolen voor beginners, met massief houten versies gereserveerd voor ervaren beoefenaars onder direct toezicht. Zelfs ervaren gebruikers trainen de nunchaku techniek doorgaans eerst langzaam wanneer ze een nieuw patroon leren, en bouwen pas snelheid op zodra de beweging consistent is.

Een paar veiligheidsgewoonten gelden voor alle traditionele wapentraining.

• Controleer houten wapens altijd op scheuren, splinters of losse onderdelen voor gebruik, en schrijf elk wapen af dat schade vertoont.
• Houd voldoende afstand tot trainingspartners en toeschouwers wanneer je met een wapen zwaait, zeker bij de eerste herhalingen van een nieuwe techniek.
• Ga pas van langzame, gecontroleerde soloroefening naar partneroefeningen zodra de basiscontrole consistent is.
• Gebruik gewatteerde of schuimversies voor kinderlessen of vroege partneroefeningen.
• Volg de aanwijzingen van je instructeur over de grip, want een onjuiste grip is een veelvoorkomende oorzaak van een wapen dat wegglijdt tijdens een techniek.

Regels over het bezitten, dragen en vervoeren van trainingswapens verschillen aanzienlijk tussen landen en zelfs tussen regio's binnen een land, en sommige rechtsgebieden behandelen bepaalde wapens, met name nunchaku, strenger dan andere. Omdat deze regels veranderen en lokaal verschillen, controleer altijd de actuele regelgeving in je eigen land of regio voordat je een wapen koopt of vervoert, en vraag je dojo hoe zij verwachten dat wapens van en naar de les vervoerd worden. Reizen met een trainingswapen, of dit nu met de auto of het openbaar vervoer is, kan ook anders behandeld worden dan het thuis of in de dojo bewaren, dus het is de moeite waard om bij twijfel voor je eerste les na te vragen wat er verwacht wordt.

Bewaar trainingswapens thuis buiten bereik van kinderen, idealiter in een speciale tas, rek of kast, en houd ze uit de buurt van vochtige omstandigheden die hout kunnen laten kromtrekken of roest op metalen onderdelen kunnen bevorderen. Een wandrek houdt wapens zichtbaar en makkelijk te controleren op schade, terwijl een gewatteerde tas praktischer is voor iedereen die regelmatig wapens van en naar een dojo vervoert. Voor algemene opslagideeën die ook gelden voor matten en andere trainingsuitrusting, zie onze gids voor het inrichten van een thuisdojo.

Wat is het verschil tussen een bo en een jo

De bo is de langste van de twee, ongeveer 180 cm, terwijl de jo korter is, ongeveer 127 cm, wat een ander bereik en een eigen set technieken oplevert, vaak samen met lege hand aikido beweging beoefend.

Is een bokken scherp

Nee, een bokken heeft geen snijkant, maar het is een massief stuk hardhout en kan bij hard contact letsel veroorzaken, dus het moet altijd onder goed toezicht gehanteerd en gebruikt worden.

Zijn schuim trainingswapens een goede optie voor beginners

Ja, schuim of gewatteerde versies van bo, jo, nunchaku en vergelijkbare wapens worden veel gebruikt voor beginners en kinderen, omdat techniek zo geleerd kan worden met een veel lager letselrisico.

Mag ik legaal een trainingswapen zoals nunchaku bezitten waar ik woon

Dit hangt volledig af van lokale wetgeving, die sterk verschilt en na verloop van tijd verandert, dus het is belangrijk om de actuele regels in je eigen land of regio te controleren in plaats van aan te nemen wat elders geldt.

Hoe moet ik houten wapens thuis bewaren

Bewaar ze ergens droog, uit direct zonlicht en buiten bereik van kinderen, idealiter in een rek of gewatteerde tas, en controleer ze regelmatig op scheuren of kromtrekken.